Die Geskiedenis van ons Taal

Genl. J.B.M. Hertzog.


Toe die onderhandelinge oor uniewording aan die gang was, het genl. Hertzog dit as ‘n vereiste gestel dat Hollands naas Engels as amptelike taal behou moes word. Hierin word hy deur president Steyn gesteun. Hy het die stryd gewen, want in die Uniegrondwet is Hollands as amptelike taal naas Engels erken. Dit was belangrik, want dit het die pad vir Afrikaans tot amptelike erkenning oopgemaak. Afrikaans sou nog die plek van Hollands inneem. Met hierdie stap het genl. Hertzog die eer van sy volk gered. Hulle taal is erken. Algehele verengelsing is gekeer. Dit was ‘n mylpaal in die stryd.


In die stryd tussen die voorstanders van Hollands en die van Afrikaans het genl. Hertzog versoening probeer bring. Op sy aanbeveling word die voorstanders van Afrikaans en Hollands bymekaar gebring. In 1909 het die konferensie plaasgevind. Daar is besluit om ‘n liggaam in die lewe te roep wat die Hollandse taal in Suid-Afrika moes bevorder. Dit lei tot die stigting van die Suid-Afrikaanse Akademie vir Taal, Lettere en Kuns in Julie 1909 in Bloemfontein. Genl. Hertzog was een van die stigterslede.


Die Hertzogprys het ook sy ontstaan aan hom te danke. Dit het so gebeur:


Toe Hertzog sy bekende onderwyswet deurgevoer het, het daar groot ontevredenheid ontstaan onder die Engelssprekende onderwysers en inspekteurs. Hulle was bang dat hulle nie bevorder sou word nie, want hulle was nie almal tweetalig nie. Die wet het tweetaligheid by die inspekteurs en onderwysers geёis. Drie Engelse inspekteurs word afgedank omdat hulle teen die wet in opstand gekom het. Hulle maak toe ‘n saak teen genl. Hertzog. Om die hofonkoste van genl. Hertzog te betaal, het die volk begin kollekteer. Hulle het soveel ingevorder (£4,440:00) dat daar heelwat oorgebly het nadat die hofonkoste betaal is. Hierdie geld is toe aan die akademie geskenk om die beste Afrikaanse letterkundige werk met ‘n geldprys te bekroon.


Dit was die begin van die Hertzogprys.

0 views

Volksraad Verkiesing Kommissie

© Copyright: VVK
No part of this website may be reproduced or transmitted in any form or by any means, 
electronic or mechanical, including photocopying, recording or by any information storage and retrieval system, without written premission in writing from the VVK.