Die Republikeinse ideaal.

Net om ‘n bietjie na ons wonderlike geskiedenis te kyk. Met die koms van Jan van Riebeeck in 1652 aan die Kaap, was daar nie swartes gewees nie, slegs die Khoekhoen en die San wat nomade was en hulle nie op een plek gevestig het nie, of permanente strukture opgerig het nie. Gevolglik het die latere Vryburgers hulle dus ingevolge Internasionale Reg op terra nullius oftewel onbewoonde grond gevestig.


Hoewel Van Riebeeck probeer het om die vrede te bewaar, het die Khoekhoen dit onmoontlik gemaak. Veediefstal was aan die orde van die dag en veewagters is vermoor, hoewel heinings opgerig is om hulle uit te hou. Uiteindelik het oorlog in 1659 tot 1660 tussen die Hollanders en die Khoekhoen uitgebreek waarin laasgenoemde verslaan is en Van Riebeeck op grond van sy oorwinning grond aangrensend aan die Kaapse skiereiland beset het.


Nou het die San met hulle moord en vernietiging begin. Oeste is aan die brand gesteek; weereens diefstal en moord op die veewagters wat dikwels die boer se kind was. Die Vryburgers het meer as 19,000 beeste en 84,000 skape verloor. Talle boere, hulle families en 276 veewagters is vermoor. Dit het uiteindelik aanleiding gegee tot gevegte wat die San na die noordweste van die Kaap verdryf het.


Sedert die blankes se vestiging aan die Kaap, het wêreldgebeure ‘n groot invloed op gebeure aan die uithoek van donker Afrika gehad. Skeepvaart rondom die Kaap het toegeneem as daar elders ‘n oorlog was en dan het almal floreer; sodra die seevaart afgeneem het, het die armoede weer aan die Kaap ingetree.


Die optrede van die oorlogsugtige Sonkoning Louis XIV (1643-1715) van Frankryk wat die Protestante vervolg het en hulle gedwing het om die Katolieke geloof te aanvaar, het tot gevolg gehad dat talle Hugenote in 1688 na die Kaap gekom het. Hulle veral was verantwoordelik vir die wynbou-industrie wat vandag nog floreer.


Die oorloё waarin die Nederlande betrokke was, veral die Tagtigjarige Oorlog (1568-1648) het die bevolking se liefde vir Vryheid wakker gehou. Daardie vryheidsliefde is ook na die Kaap verplant. Saam met die Protestantisme van die Nederlanders het die Hugenote, wat alles vir hulle geloof opgeoffer het, geloofseensgesindheid onder die Kaapse bewoners bewerkstellig.


Die oorlog wat die grootste invloed op die Vryburgers gehad het, was die Amerikaanse Vryheidsoorlog (1776-1783). Die Amerikaanse stryd het tot ‘n ontwikkeling van die demokratiese gees in die Kaap gelei. ‘n Majoor Cuyler aan die Kaap was die swaer van die Amerikaanse staatsman, Alexander Hamilton, een van die stigterslede van die republiek en mede-opsteller van die Amerikaanse Grondwet. Deur hulle korrespondensie is Cuyler op die hoogte van sake oor die vordering van demokrasie in die Dertien Kolonies gehou.

In Suid-Afrika het die republikeinse ideaal reeds gestalte gevind in die republieke van Graaf-Reinet en Swellendam in 1795.


Bronne: Memorandum van die Volksraad 2016; General and South African History; B.G. Lindeque.

20 views1 comment

Recent Posts

See All

Daaglikse Woord

“En jy, kindjie, sal ’n profeet van die Allerhoogste genoem word, want jy sal voor die aangesig van die Here uitgaan om sy weë reg te maak; om kennis van saligheid aan sy volk te gee in die vergifnis

Uit die Geskiedenis

Bloedrivier en die Gelofte. Andries Pretorius het in November 1838 in Natal aangekom en is as nuwe leier van die Voortrekkers aangewys. Met ‘n kommando van ongeveer 464 Voortrekkermans en 64 waens het

Die oorsprong van die Gelofte

Die woord “gelofte” beteken ‘n plegtige belofte waarby ‘n mens jou vrywillig teenoor God of ‘n hoër mag verbind om iets te doen of iets te laat; by baie volke ‘n besondere vorm van gebed, bv. in tyd v

Volksraad Verkiesing Kommissie

© Copyright: VVK
No part of this website may be reproduced or transmitted in any form or by any means, 
electronic or mechanical, including photocopying, recording or by any information storage and retrieval system, without written premission in writing from the VVK.