Uit die Geskiedenis

Bloedrivier en die Gelofte.


Andries Pretorius het in November 1838 in Natal aangekom en is as nuwe leier van die Voortrekkers aangewys. Met ‘n kommando van ongeveer 464 Voortrekkermans en 64 waens het Pretorius teen Dingane opgetrek. Volgens J.G. Bantjes, Pretorius se sekretaris, was dit die kommando se oogmerk ... om wraak te nemen, wegens den wreedaardigste en onmenslikste moord van het gewezen Hoofd der Uitgewekenen, Pieter Retief en zyne zestig med-gezellen, en de daarop volgende onmenselike slagting, van mannen, vrouwen en kinderen, gepleegd door Dingaan, en zyn volk; - alsmede ter herovering der goederen en bezittingen, by die gelegenheid door hen geroofd. Daar kan vandag met redelike sekerheid aanvaar word dat die Gelofte by Waschbank afgelê is en nie by Danskraal soos voorheen gereken is nie. Daar, vanaf 9 Desember tot die aand van 15 Desember 1838 het die Voortrekkers elke aand 'n gelofte afgelê, waarvolgens hulle onderneem het dat as God hulle 'n oorwinning oor die Zulumag gee, hulle die oorwinningsdag as 'n sabbat sou gedenk en 'n kerk in Sy naam sou oprig.


Die laer is op ‘n strategiese plek op die oewer van die Ncomerivier getrek. Die aanval deur ongeveer 15,000 tot 20,000 Zulus het op Sondag, 16 Desember plaasgevind. Die Zulumag kon egter nie daarin slaag om die laer te oorweldig nie en het begin terugval. Hierop het Pretorius dadelik 'n berede mag uitgestuur. Baie Zulukrygers is gedood terwyl hulle die rivier probeer oorsteek het – vandaar die benaming Bloedrivier. Ferdinand van Gass wat aan die Slag deelgeneem het, herinner hom dat daar plekke was waar die Zululyke só hoog gestapel gelê het, dat hulle gelyk met die wal van die rivier was: ‘n Paar dagen na die slag ben ik enige mijlen onderkant waar ons lager stond de rivier doorgegaan. En toen was het nog alsof ‘t water geheel bloed was... En daarvandaan ook de naam van Bloedrivier. Volgens Andries Pretorius het 3,000 “en eenige honderden” Zulukrygers omgekom. Slegs drie Voortrekkers, waaronder Pretorius self, is gewond.


Op 23 Desember 1838 het Pretorius en sy kommando Mgungundlovu verlate en afgebrand aangetref. Pretorius skryf dat Dingane die stad op 22 Desember aan die brand gesteek het. Op die koppie Kwa Matiwane daar naby, het die Trekkers die oorskot van Piet Retief en sy manskappe gevind. In Retief se bladsak was die traktaat wat deur die Zulukoning en getuies onderteken is. Hiervolgens het Dingane amptelik 'n sekere stuk Natalse grondgebied aan die Voortrekkers oorgedra. Pretorius skryf:


... hetgeen my zeer zonderling voorkomt, is, dat van de papieren en documenten die de overledene Hr. Retief by zich had, en die wy ook daar vonden in zyn valies, slechts de buitenste beschadigd zyn geworden; de binneste, zoo ook het geschrift van Dingaan onderteekend, zyn nog zoo goed als of zy heden geschreven waren. Ik sluit u daarvan eene copy in.


In hierdie verband skryf Sarel Cilliers oor die dokumente in Retief se bladsak:


... hij had ... een leder zak om een Schouder, die hij nog aanhad daar hij zijne papieren had, en ook de onderhandelingstraktaat van de heer Retief met Dingaan, de Omschrijving van het grond, het was voor ons allen wonderbaar dat de ligchamen die aldaar zoo lang gelegen heb, en dat de papieren zoo onverderffelijk en nog zoo schoon was ...


Die Voortrekkers se onderneming teenoor God, naamlik dat hulle ‘n kerk sou bou, is in 1841 nagekom, met die inwyding van die Geloftekerk op Pietermaritzburg.

31 views

Recent Posts

See All

Daaglikse Woord

“En jy, kindjie, sal ’n profeet van die Allerhoogste genoem word, want jy sal voor die aangesig van die Here uitgaan om sy weë reg te maak; om kennis van saligheid aan sy volk te gee in die vergifnis

Die oorsprong van die Gelofte

Die woord “gelofte” beteken ‘n plegtige belofte waarby ‘n mens jou vrywillig teenoor God of ‘n hoër mag verbind om iets te doen of iets te laat; by baie volke ‘n besondere vorm van gebed, bv. in tyd v

Daaglikse Woord

As jy aan die HERE jou God ’n gelofte doen, moet jy nie versuim om dit te betaal nie; want die HERE jou God sal dit sekerlik van jou eis, en dit sal sonde in jou word. – Deut. 23:21 Dit word di

Volksraad Verkiesing Kommissie

© Copyright: VVK
No part of this website may be reproduced or transmitted in any form or by any means, 
electronic or mechanical, including photocopying, recording or by any information storage and retrieval system, without written premission in writing from the VVK.