Uit die Geskiedenis.

Die Slag van Magersfontein


Die aand het genl. Cronjé ’n krygsvergadering gehou en daarna het almal tot ruste gekom. Hy het eenuur die oggend wakker geword en saam met sy adjudante die koppies gaan inspekteer en verdwaal. Intussen het die Engelse hulle opmars begin. Op die voorhoede was genl.maj. A.J. Wauchope, bekend en bemind in Skotland as Andy Wauchope. Vroeg die aand het dit sag begin reën en daar was sprake dat die nagmars afgestel moes word, maar Wauchope wou dit agter die rug kry.


Om halfeen (kort na middernag) het die Highland Brigade in mass quarter column vertrek, oftewel die kompakste formasie moontlik vir ’n leër. Daar was 96 rye soldate en in elke ry sowat 120 man. Hierdie formasie is gekies omrede die duisternis van die nag en die onbekendheid en onreëlmatigheid van die terrein. Vooraan stap die Black Watch gevolg deur die Seaforths, die Argylls en heel agter kom die Highland Light Infantry. Wauchope stap voor by die Black Watch en versigtig mik hulle vir die suidoostelike kop van Magersfontein. Teen halfvier (ongeveer 03:30 die oggend) word die kop vir hulle sigbaar en toe hulle deur ’n plaat doringbome beweeg, gee Wauchope die opdrag om uit te sprei.

Die Black Watch was besig om vorentoe te stap en die res van die brigade het net begin om na links en regs te beweeg, toe bars die mausers reg voor hulle los en maai onder die Skotte. Die Skotte wat nie onmiddellik dood of gewond is nie, begin verwilderd agtertoe vlug, net om in die agterste brigade vas te hardloop, wat ook omswaai en vlug. Meer as die helfte van die oorspronklike 4 000 man wat voor geloop het, gaan skuil nou agter die plaat doringbome.


Terwyl al hierdie gebeure in die eerste sekondes van die geveg plaasgevind het, het Wauchope met sy offisiere en die aidedecamp vorentoe gestap om ’n beeld te kry van waar hy oral flitse geweervuur sien. Tereg het hy die gaping gesien waar die loopgrawe nog nie voltooi was nie en gee bevel dat die manne daar moet deurbreek om die Boere van agter aan te val. Op dieselfde oomblik het offisier na offisier gesneuwel, insluitend Wauchope en die offisier aan wie hy die opdrag gegee het. Wauchope se lyk is ses treë voor die loopgraaf gevind.


Maar die bevel het steeds bly staan. Sowat 100 manskappe het daarin geslaag om hierdie gaping raak te sien wat hulle die geleentheid sou gee om die berg van die suidekant uit te klim. Hulle hoop was dat hulle die Boereposisies sou kon identifiseer en dat ander hulle sou volg.


Op daardie oomblik het die geluksgodin weer die Boere begunstig. In die vroeë oggendskemer het Cronjé en sy adjudante presies op die plek beland waar die 100 Engelse besig was om teen die berg uit te klim. “Skiet manne, skiet!” het Cronjé uitgeroep en so kwaai was die geweervuur dat die Engelse nie besef het dat dit so ’n klein groepie was nie. Die Boere onder het die gaping vinnig geseël, sodat ander Engelse nie kan volg nie. Om verder tot die groep Engelse se leed by te dra, het hulle artillerie ook nou die kop begin bombardeer en die skrapnel het hulle ook gedood of beseer. Van die honderd het sowat tussen 30 en 40 Engelse aan die Boere oorgegee.

0 views

Volksraad Verkiesing Kommissie

© Copyright: VVK
No part of this website may be reproduced or transmitted in any form or by any means, 
electronic or mechanical, including photocopying, recording or by any information storage and retrieval system, without written premission in writing from the VVK.