Uit die Geskiedenis.

Die Slag van Magersfontein.


Die dag het skitterend aangebreek soos ’n gewone dagbreek in Suid-Afrika na swaar storms die vorige nag. Die Skotte het oor ’n afstand van drie myl vir die hele dag in die bloedige son gelê. Die wat doodstil gelê het, was veilig, enigeen wat geroer het is deur ’n mauserkoeël afgemaai. ’n Paar van die Highlanders het stadig sentimeter vir sentimeter vorentoe beweeg en in die proses 150 Skandinawiërs wat aan Boerekant geveg het, tot die laaste man afgemaai. Nader aan 150 treë van die loopgrawe kon hulle nie kom nie en moes net in die warm son wag.


Ver agter het offisiere die vlugtende soldate weer bymekaar gemaak. ’n Jong offisier van die Seaforths het die leiding geneem om die masjiengeweerdivisie op mars te neem, totdat twee wonde en die byna totale uitwissing van sy groep hom die handdoek laat ingooi het. Alle ander pogings om te probeer om by die Boere in die loopgrawe te kom, het misluk. Die Boere het geweet waarvoor hulle veg en het hulle posisies verbete verdedig.


In die lug het ’n oorlogsballon doelloos rondgewaai en hoër en meer onheilspellend het aasvoëls in ’n kring gesweef. Die Highlanders moes hulle gesigte in die warm sand druk om net nie te veel te beweeg nie, terwyl die son hulle kaal bene blase gebrand het. Die meeste se water was op, of is aan gewonde makkers uitgedeel wat dit nodiger gehad het. Geen versterkings het hulle te hulp gesnel nie, slegs ’n bevel van Methuen wat gesê het dat hulle tot die aand moet uithou. Hierdie was die oggend en die aand was baie ver.


Teen elfuur die oggend kon die Highlanders dit nie meer uithou nie. Lord Methuen het nie kon droom dat die aanval deur die Highland Brigade kon faal nie. Gevolglik was hy geheel en al onvoorbereid om hulle te ondersteun. Die Gordons het nou opdrag gekry om deur die Highlanders te hardloop en die loopgrawe te storm. Binne sekondes is hulle afgemaai, maar dit het darem die Highlanders tydelik laat moed skep. In een van die groepe die naaste aan die Boere, was almal gewond of dood, met die uitsondering van slegs drie soldate. ’n Ongewapende Boerekommandant het vorentoe gekruip en vir hulle gesê dat in bewondering van hulle dapperheid, daar nie verder op hulle geskiet sal word nie, as hulle beloof dat hulle self ook nie sal skiet nie.


So teen 14:00 het die Ficksburgers die regterflank van die Skotte aangeval. Die senior oorlewende offisier het probeer om hulp te ontbied van die Guards aan sy regterkant. Nadat twee van sy boodskappers doodgeskiet is voordat hulle die boodskap kon oordra, moes die Highlanders die aftog blaas.


Die beweging het nie ’n boodskap of bevel nodig gehad nie; in ’n domino-effek het die Highlanders net opgestaan en begin hardloop – oop teikens vir die Boere. Sowat 500 meter verder het hulle besef dat hulle buite gevaar is. Net toe het die Boere-artillerie wat tot dusver verskuil en doodstil was, bomme op hulle laat reën. Dit het die Highlanders verskrik in alle windrigtings laat vlug. Hulle het eers weer die aand bymekaargekom.


Onder die gesneuwelde Britte was talle offisiere, ander hoogwaardigheidsbekleërs en selfs adellikes. Nie een van hulle het egter soveel emosie ontlok as die dood van Wauchope nie. Methuen het ’n groot fout begaan om die Highlanders, wat as die dapperste en mees onverskrokke afdeling van die Britse troepemag gereken was, te stuur om iets te doen wat menslik onmoontlik was. Verder het hy sy mense wat in ’n ernstige verknorsing was, aan hulle eie lot oorgelaat. Die Black Watch het so lank uitgehou as wat hulle kon en toe hulle nie meer kon nie, het hulle gevlug. Sestig persent van die Black Watch is die dag dood.

Na afloop van die slag het Methuen simpatie met die Highland Brigade oor hulle verliese betuig en het gemeld dat die aanval perfek beplan en uitgevoer is. Hy het bygevoeg:

We were within an inch of carrying the position ... Everything depended on one word. That word was ‘Forward!’


Hierdie uitlating van Methuen het ’n storm veroorsaak. Die Highlanders het geglo dat hy hulle na ’n gewisse dood gestuur het en nie ’n vinger gelig het om hulle te help nie. Wauchope se aanvanklike traagheid om aan te val, is so opgeblaas dat dit ’n dispuut tussen hom en Methuen veroorsaak het. In Skotland is Wauchope as ’n nasionale held beween.


Die nuus van Magersfontein is Donderdag in Londen aangekondig. Maandag se berigte oor Stormberg kon nog as ’n misgissing afgemaak word, maar dat 13 000 keur-manskappe van die leër so misrabel verloor het, het almal stomgeslaan. Maar nie vir lank nie. Die hoofkommandant met ’n formidabele weermag was op mars in Natal.

35 views

Recent Posts

See All

Daaglikse Woord

“En jy, kindjie, sal ’n profeet van die Allerhoogste genoem word, want jy sal voor die aangesig van die Here uitgaan om sy weë reg te maak; om kennis van saligheid aan sy volk te gee in die vergifnis

Uit die Geskiedenis

Bloedrivier en die Gelofte. Andries Pretorius het in November 1838 in Natal aangekom en is as nuwe leier van die Voortrekkers aangewys. Met ‘n kommando van ongeveer 464 Voortrekkermans en 64 waens het

Die oorsprong van die Gelofte

Die woord “gelofte” beteken ‘n plegtige belofte waarby ‘n mens jou vrywillig teenoor God of ‘n hoër mag verbind om iets te doen of iets te laat; by baie volke ‘n besondere vorm van gebed, bv. in tyd v

Volksraad Verkiesing Kommissie

© Copyright: VVK
No part of this website may be reproduced or transmitted in any form or by any means, 
electronic or mechanical, including photocopying, recording or by any information storage and retrieval system, without written premission in writing from the VVK.